49 Nerenin Plaka Kodu?

- Advertisement -

49 plaka kodu Muş ilimize özel olarak belirlenen plaka kodudurDoğu bölgesinin bir şehri olan Muş’a ait ilçeler için çeşitli farklı harf grubu belirlenmiştir. İşte Muş’a bağlı otomobillerin plakalarının tüm bilgisi aşağıdaki gibidir.

  • 49 AC 001 – 49 AZ 999 Merkez
  • 49 D 0001 – 49 D 9999 Bulanık
  • 49 E 0001 – 49 E 9999 Malazgirt
  • 49 F 0001 – 49 F 9999 Varto
  • 49 J 1000 – 49 J 1999 Merkez
  • 49 J 2000 – 49 J 2999 Bulanık
  • 49 J 3000 – 49 J 3999 Malazgirt
  • 49 J 4000 – 49 J 4999 Varto
  • 49 M 0001 – 49 M 9999 Merkez
  • 49 T 0001 – 49 T 599 Merkez
  • 49 T 0601 – 49 T 699 Varto
  • 49 T 0701 – 49 T 799 Bulanık
  • 49 T 0801 – 49 T 900 Malazgirt
  • 49 T 0900 – 49 T 9999 Merkez

Muş

Doğal, tarihi ve kültürel varlıkları ile büyük bir turizm potansiyeline sahip Muş ili, Doğu Anadolu’nun Yukarı Murat – Van bölgesinde yer almaktadır.

İlin tarihi ile ilgili daha fazla bulgu Urartus’tan önceki dönemin ötesine geçmemektedir. Urartus dönemi ile başlayan kültürel tarih, kesinlikle ildeki turizmin en önemli kaynağıdır. Urartu Krallığı’nın ardından Muş ili Fars, Roma, Sasani ve Bizans uygarlıklarının hükümdarlığı altındaydı. Bölge, Hıristiyanlığın yayılmasıyla köklü değişikliklere uğramıştı. Türk – İslam kültürü, Türklerin egemenliğinden sonra bölgede yayılmaya başladı. 1071 Muş il sınırları içinde Anadolu’nun kapılarını Türklere açan Malazgirt Savaşı meydana geldi.

- Advertisement -

Bölgede egemenliği olan Türkmen klanlarının önemli etkileri vardır. Karakoyunlu ve Akkoyunlu uygarlıklarının baş şeklindeki anıtları Varto civarında bulunabilir. Osmanlı İmparatorluğu döneminde Muş ili birçok kabilenin egemenliği altındaydı. 1955 yılında demiryolu yolunun kurulmasıyla, Cumhuriyet döneminde bölgenin gelişimi olumlu yönde etkilenmiştir. “Lale kasabası” olarak da bilinen ilde tarihin izleri günümüzde bazı önemli tarihi eserlerle gelmiştir. Bu eserlerden bazıları Muş Kalesi, Kayalıdere Kalesi, Malzgirt’te Yıkık Kale, Surp Garabet Kilisesi, Murat Nehri Köprüsü, Muş Ulu Camii, Hacı Şeref Camii, Aslanlı Hanı ve birkaç tarihi evdir.

Muş ilinin ilçeleri: Bulanık, Hasköy, Korkut, Malazgirt ve Varto.

 

KALINTILAR

Kayalıdere Antik Kenti

Antik kent 40 km. Uzaklıktaki Kayalıkaya köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Muş şehir merkezine 20 km. Varto bölgesine. Antik kent, Urartu uygarlığının askeri bir yerleşim yeridir. Resmi kazılarda tapınağın kalıntıları, kale şarap mahzeni ve bir kaya mezarı bulunmuştur

. Kalenin yapım tarihi II. Urartu dönemine kadar uzatılmıştır. Sarduri (BC 764-735); ve M.Ö. VII tarihli bir aslanın bronz heykeli. Kalede, asırda düğmeler, ok uçları, bronz pimler ve aslan avını tasvir eden kemer parçaları bulunmuştur. Mezar topraklarında bulunan çeşitli objeler Ankara’daki Anadolu Medeniyetleri Müzesi’nde sergilenmektedir.

Mercimekkale (Mercimek Kalesi) Tümülüsü

İlin merkezinde bulunan tümülüsün Bizans döneminde iletişim için kullanıldığı düşünülmektedir. Tümülüsün Urartu dönemlerinde yapıldığı düşünülmektedir.

Bostankale (Bostan Kalesi) Tümülüsü

Malazgirt kasabasının Bostankaya köyünde bulunan tümülüs, Urartu uygarlığının bir yerleşim yeridir. Tümülüs 1. derece korunmuş (SIT) bir alandır.

Kepenek Tümülüsü

Kepenek köyünde bulunan tümülüste bir Urartu tableti bulundu.

KALELER

Muş Kalesi

İlin merkezinde bulunan kale antik yerleşim alanlarından biridir. İnşa tarihi ve kaleyi kimlerin inşa ettiği bilinmiyor. Halife Ömer sırasında Müslümanlar tarafından fethedildi. Uzun süren savaşların etkisiyle yıkılan kalenin batısında Arap, Selçuklu ve Osmanlı mezarlığı kalıntıları dağılmış durumda.

Muset Kalesi

Kızıl Ziyaret Tepesi’nde bulunan kale, Urartu dönemlerinde inşa edilmiştir. Ancak son dönemlerde yapılan restorasyonlarla özgünlüğünü yitirdi. Yenilemelerin ardından kale Orta Çağ’da da kullanılmıştır.

Haspet Kalesi

Kalenin inşaat tarihi bilinmiyor, kale duvarları ve iki kule bugün hala ayakta. Soğucak köyündeki kalenin yakınında yıkılmış iki gözetleme kulesi bulunmaktadır.

CAMİLER VE MAUSELOUMS

Ulu Camii

Cami, avluya gömülen Şeyh Muhammed-i Magribi tarafından yaptırılmıştır. Yapım süresi mimari özellikleri nedeniyle 14. yüzyılın ikinci yarısı olarak tarihlendirilmiştir. Cami moloz taşlardan yapılmış dikdörtgen şekilli bir yapıdır. Basit taç kapısı kesme taşlardan yapılmıştır ve sivri kemerli bir nişin altına yerleştirilmiştir. Minaresi deprem sırasında tahrip olmuş ve aslına sadık kalarak yenilenmiştir.

Hacı Şeref Camii

Bir Selçuklu binası olan Arslanlı Hanın içinde yer almaktadır. Kare şeklindeki cami 17. yüzyılda inşa edilmiştir; ortada büyük bir kubbe ve yanlarında düzleştirilmiş kubbelerle örtülmüştür. Kavisli bir kemerli basit bir mihrap vardır.

Alaaddin Bey (Paşa) Camii

18. yüzyılda Alaaddin Bey ili belediye başkanı tarafından yaptırılmıştır. Kare şeklindedir ve dokuz nef içerir. Ana salona üç düz kubbe ile örtülü bir taç kapıdan ulaşılır. Caminin minaresi kare tabanlı silindir şeklinde olup iki renkli kesme taştan yapılmıştır.

İbrahim Samidi (Zerzemi) Türbesi

Alaaddin Bey Hamamı’nın karşısındaki bahçede yer almaktadır. Dikdörtgen şekilli türbenin iki odası vardır ve Selçuklu-Türk mimari tarzına benzer.

Kesik Baş Türbesi

Hacı Şeref Camii avlusunda bulunan türbeden sağ kalan tek şey, caminin duvarına bitişik iki mezardır. Bu mezarlar yakın zamanda yenilenmiştir. Demir iskeletle, cephe ahlat taşla kaplıdır. Söylentiye göre, buraya gömülen kişi, başı vücudundan çıkarılsa da, kafasını kolunun altına alarak savaşmaya devam etti ve mezarın bulunduğu yerde şehit edildi.

 

KİLİSELER VE MANASTIRLAR

Surp Garabet Kilisesi

Kilise Muş ilinin Yaygin ilçesine bağlı Yukarı Yongali Köyü’ndedir. Kilise ilk inşaat döneminde “ateş tapınağı” olarak kullanılmıştır. Kilise, 399 yılında Sasani medeniyeti tarafından Hıristiyanlara ibadet için açıldı. Kilisenin kalıntıları en sık ziyaret edilen yerlerden biridir.

Arak Manastırı

Muş ilinin Kepenek köyünde bulunan manastırın 499 yılında Sasani medeniyeti tarafından yapıldığı varsayılmıştır. Büyük bir alana yayılan manastırın 360 odası vardır. Odalar yılın diskoyu temsil eder ve kabartmalar tanınabilir. İnşaat, tarih boyunca kilise – manastır ve alışveriş merkezi olarak kullanılmıştır.

Sironk Kilisesi

Muş ilinin Kırköy köyünde bulunan kilise 651 yılında inşa edilmiştir. Bugün neredeyse hiçbir şey kalmamıştır, kilise harap durumda

Meryem Ana (Meryem Ana) Kilisesi

Kilise Muş ilinin şehir merkezinde bulunmaktadır. Yapım tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Sadece kilisenin üst tavanı yıkılmış ve ziyarete açıktır.

İNNS, BANYO, KÖPRÜLER

Alaaddin Bey Hamamı

Muş il merkezinde bulunan hamam, Alaaddin Bey Camii ile aynı zamanda Alaaddin Bey Camii tarafından yaptırılmıştır. Hamam son Osmanlı dönemi eseridir ve bugün hala kullanılmaktadır. Hamamın başlıca özelliği, ana kulübenin girişinden kapının hemen üzerine yerleştirilen kaplumbağa kabartmasıdır.

Güllü Hamamı

Deprem sırasında tahrip olan hamam kerpiçten yapılmış ve Horatian sıva ve molozla kapatılmıştır. Hamamın yapı özelliği, kubbelere destek sağlamak için “Türk üçgeni” denilen üçgenin kullanılmasıdır.

Yıldızlı Hanı

İki katlı Yıldızız Hanı 1307 yılında inşa edilmiştir. Alt kat kesme taşlardan, üst kat Selçuklu mimarisine uygun kerpiçten yapılmıştır. 52 mağazadan oluşan han kısmen tahrip edildi. Hanın cephesi yenilenmiştir; ancak ana girişteki taş kazıma motifleri yıkılmamıştır. Han ilin merkezinde yer almaktadır.

Murat Köprüsü

Köprü Muş iline 11 km uzaklıktadır ve 12 hücreden üçü tahrip olmuştur. Muhteşem bir Selçuklu mimari eseri olan köprü 147 metre uzunluğunda. İki renkli kesme taştan yapılmıştır.

DİĞER KÜLTÜREL VE ​​TURİZM VARLIKLAR

Geleneksel Muş Evi

Bölgedeki diğer illerin yerleşim yerlerine benzeyen sokak dokusundaki evler genellikle ön yüzünde avlu bulunan iki katlı binalar. Caddeye bağlı bir ana girişten girilen avlunun yanında, zemine gömülü büyük bir toprak kavanozu, kiler ve pergola görevi gören ağaçların altında oturma yeri bulunan bir fırın bulunmaktadır. Evlerin çoğunda ahırlar vardır.

Estetik ve sade görünümü olan pencere kenarları, Selçuklu kültürünün etkisi ile miğfer kubbe tarzında inşa edilmiştir. Cumbalar tanınabilir ve koyları desteklemek için korkuluklar kullanılmıştır.

- Advertisement -

Ana giriş kapıları çift kanatlıdır ve basit ve genellikle metalik kapı kolları veya kilit bağlantıları ile tamamlanır. Alt katlar genellikle mutfak, banyo, tuvalet, kiler ve merdivenlerin altındaki kapılardan oluşmaktadır.

Üst katta geleneksel Türk evlerinde yaygın olan kanepe ve evin dışına bakan oturma odası bulunmaktadır. Üst kattaki tüm odalar bu oturma odasının yanlarında yer almaktadır. Her odaya pencere kenarlarına 30 – 50 cm yüksekliğinde ve 50 – 90 cm genişliğinde kanepeler yerleştirilir.

Evin en önemli ve en büyük bölümlerinden biri mutfak. Mutfak yemek odasının hemen altındadır ve yiyecek ve içecekler, duvar içindeki boşluğa monte edilmiş bir kasnak sistemi gibi bir asansör vasıtasıyla yemek odasına aktarılmaktadır. Alt kattaki banyonun ilginç bir özelliği, suyun dökülmesini önlemek için köşeye yerleştirilen günümüzün banyo tüplerine benzeyen ayrı ve açık kısımdır.

Bugün, bu evlerin çoğunun tahrip olması muhtemeldir ve gelişen teknik yapılar tarafından dövülmektedir. Bu evlerden birkaçı şehrin merkezinde bulunabilir.

Göller

Fırat havzasında yer alan Muş’un ana nehirleri Murat ve Karasu’dur; İlin ana gölleri Haclı (Kazan), Büyük Hamurpet (Akdoğan), Küçük Hamurpet ve Kaz (Gaz) ‘dır.

Hacli (Kazan) Gölü

Göl Bulanık ilçesinin güneydoğusunda yer alır ve göllerin suları çoğunlukla çamurludur. Gölün sularında başta sazan olmak üzere çeşitli tatlı su balıkları bulunabilir. Bölgede yaşayan kuş türleri, göle ve Bulanık Ovasına önemli bir kuş alanı heykeli kazandırmıştır.

Akdoğan Gölleri

(Büyük ve Küçük Hamurpet) Büyük Akdoğan gölü, Varto ilçe merkezinin doğusunda yer alır ve yaklaşık 11 km² yüzölçümüne sahiptir. Gölde sazan ve alabalık gibi tatlı su balıkları kurulabilir. Gölün çevresi, kunduz, yaban ördeği ve vinç gibi av hayvanlarına ev sahipliği yapmaktadır.

Kaz (Gaz) (Kaz) Gölü

Bu küçük göl, Malazgirt ilçesinin Aktuzla mevkiinin kuzeydoğu kesiminde yer almakta ve bir carstic göldür.

Yürüyüş için bazı uygun alanlar Muş merkez ilçesinde Kızıl Ziyaret Tepesi ve Haclı, Hamurpet (Akdoğan) ve Koz Gölleri’nin yakınlığıdır.

Muş ilinin kış ve doğa sporları açısından büyük bir potansiyeli vardır, ancak yeterli turizm yapılanması olmamıştır, ancak bu yönde çalışmalar yapılmıştır.

Muş mutfağının temelini et yemekleri oluşturmaktadır. Muş köfte (hafta direği), lahana yapraklarına sarılmış et, pilav ve domates (kırkcikli kelem dolması), doldurulmuş hez (hasut), corti, keskek (koyun eti veya tavuk yemeği ve kaba kıyma), cavbelek, mırtoge ve herse Muş’un ana geleneksel yemekleri olarak sayılabilir.

- Advertisement -

Halı ve halı dokuma, keçe yapımı, mat örgü, boncuk, dantel ve çorap örgüsü ilde geleneksel el sanatları arasında sayılabilir, ayrıca sürahi poşetleri ve saçtan yapılmış çadırlar, yaylalarda kullanılmak üzere dokunmuştur.

- Advertisement -